İbrahim DEDEOĞLU
Teknik Müdür Yardımcısı
ibrahim.dedeoglu@ibb.gov.tr
18.03.2013

AĞAÇ TEDAVİ VE BAKIMI

Ağaçlar doğal ömürleri uzun bitkilerdir. Ağaçların ömürleri türlere göre değişmektedir. Ülkemizde; Meyve ağaçları ortalama verim açısından ömrü 30-40 yıl, kavak ve söğüt ağaçları 50-80 yıl ömürlüdür. Meşe, Çınar, Çam, Sedir, Ihlamur v.b ağaçları uzun ömürlüdürler. Bu ağaçlar 400-500 hatta 1000 yaşına kadar yaşamlarını sürdürmektedir. Ağaçlar doğal ömürleri boyunca birçok olayların, tarih ve medeniyetlerin canlı tanıklarıdır. Ağaçların yaşlarını insan ömrüyle karşılaştırmak imkânsızdır. Dünya genelinde ise 2-3 bin yıllık hatta 5 bin yaşında ağaçlara rastlamak mümkündür.

Bu tür ağaçları DOGAL ANIT veya ANIT AĞAÇ olarak isimlendiririz.

Kültürel, mistik ve folklorik özelliklerinden dolayı anıt ağaçların varlığı insanlar için büyük önem taşımaktadır. Anıt ağaçlar; geçmişten günümüze, günümüzden geleceğe kültürel köprü vazifesi görmektedir.

Ağaçlar yaşamları sırasında fırtına, kar, hatalı budamalar, araç ve insan zararları nedeniyle yaralanırlar. Yaralar zamanla tedavi edilmezse çürümelere neden olur. Çürüme ve mantarlar ağaçların ömürlerinin kısalmasına neden olur.

Ağaç yaralarının tedavisi, kovuk ve çürüklerin tedavisi ve kırılma riski taşıyan ağaçla gövdelerinin bağlanması işlemleri AĞAÇ RESTORASYONU(Tedavi ve Bakım) kapsamında yapılmaktadır.

Çamur ve bezlere sarılarak yapılmış sağlıksız yapılan ağaç restorasyonu

 

Ağaç Restorasyonu ya da Tedavi ve Bakımını kısaca tarif etmek istersek;
1.Aşama; Ağaç Yaralarının Tedavisi

Ağaç yaraların iyileşmesini olumsuz etkileyen faktörler vardır. Bunlar böcek ve mantar hastalıkları, don çatlakları, elverişsiz hava koşulları olarak sıralayabiliriz. Yaraları kapanmayan ağaçlar hastalanır, kurur veya şekil bozukluğuna uğrarlar.

Ağaçların, hemen hemen her mevsim yaralarının tedavisi yapılabilmektedir.

500 Yıllık Meşe ağacının restorasyon öncesi görünümü

Ağaç yaraları öncelikli olarak temizlenir, düzeltilir ve koruyucu macun sürülür


2.Aşama; Ağaç Kovuklarının Tabi Olacağı İşlemler

Ağaçların gövde, dallarında çeşitli büyüklüklerde çürük ve kavuklar görülür. Bunlar kendi hallerine bırakılırsa zamanla ağaçların kurumasına, rüzgar ve fırtınada kırılmasına neden olurlar. Devrilen veya kırılan ağaçlar çoğu zaman insan yaralanmalarına hatta ölümlerine neden olabilmektedir.

Ağaç kovukları kuru ve hastalıklı dalların temizlenmesi

Ağacın gövde çevresindeki betonların kırılması

Temizlenen ağacın kök çevresine besin takviyesi uygulaması

Ağaç kovuklarının öncelikle hastalığın arız olduğu hastalıklı kısımlarının temizlenmesiyle başlanır. Sağlam odun kısmına kadar çeşitli alet ve ekipmanlarla temizlemeye devam edilir. Yara yüzeyi steril malzemelerle temizlenir. Kovuk ve yara toprak altına uzanıyorsa hastalık temizleninceye kadar kök kısmına inilmelidir.

Kovuklar temizlendikten sonra yaraların ve kavukların kapatılması. Kovuklara verilecek son şekil çok önemlidir. Öncelikle yağış sularının ağacın içine girecek tarzda olmamalıdır.

Hava ile temas kesilmesi için kovuk yüzeyi koruyucu macun ile kapatılmalıdır. Derin kovuklar temizlendikten sonra paslanmaz krom telle kapatılarak, krom tel paslanmaz çivilerle ağaca monte edilmelidir. Krom tellerin üstü özel bir karışım ve ağacın rengine uygun pasta ile kapatılmalıdır. Kapatılan kovuklar böcek ve mantarlara karşı iki yılda bir kez ilaçlanmalıdır. Destek dokusu zayıflamış ağaçların yara dokusu üstünden ve altından uygun şekilde kuşaklanmalıdır.


3.Aşama; Ağaçların Bağlanması, Kuşaklanması ve Desteklenmesi

Ağaçlar, bazen çok sayıda dallardan oluşan bir gövde yapısına sahip olabilmektedir. Özellikle V şekilli dallanmalarda ağaç büyüyüp geliştikçe yarılma ve kırılma riski artmaktadır.

Ağaçların tarihi değerleri bakımından muhafaza edilmeleri gerektiğinde bağlama, kuşaklama ve destekleme tedbirlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Ağaçlarda türlere göre destek ihtiyacı farklılık göstermektedir.

Mekanik direnci azalmış olan ağaçlarda alınması gereken önlemleri destekleme ve bağlamalardır.

Ağaç ortasına taşıyıcı metal direk yerleştirilmesi ve esnek bağlama

Restorasyonu yapılan Meşe ağacının bir yıl sonraki durumu


SONUÇ OLARAK; İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 2001 yılında başlayan fakat 2004 yılından buyana büyük bir ivmeyle devam eden ağaç restorasyon işlemleri, Anıt ve Korunmaya Değer ağaçlarımızın gelecek nesillere bırakmak için yürüttüğü önemli bir çevre projesidir. Bu tür çalışmaların Ülkemizdeki diğer illere de örnek olmasını diliyorum.

Tarihi mirasımız olan ANIT ve Korunmaya Değer Ağaçlarla ilgili Avrupa Yakası Park ve Bahçeler müdürlüğümüzün tespit, tescil ve kaynak kitap çalışmaları, 2013 yılı sonunda bitirilmesi planlanmaktadır. Yapılan çalışmalar www.avrupaparkbahceler.com sitesinde yayınlanacaktır.

http://www.avrupaparkbahceler.com/fotogaleri.php?album=Tarihi Ağaç Restorasyonu&no=7


Saygılarımla...

Yazarın Son Yazıları

BELEDİYE BAŞKANIMIZ
DAİRE BAŞKANIMIZ
MÜDÜRÜMÜZ
YAZARLARIMIZ
   
BU AY YAPILACAKLAR
Bu ay dikim ayı olduğu kadar budama ayıdır da. Sonbahar budaması özellikle çiçeklerini baharda meydana getirdikleri sürgünler üzerinde veren ağaççık ve süs çalıları için önemlidir.
Kış mevsimi boyunca çiçek açan mevsimlik çiçekler ( hercai menekşeler,çuhalar, vs.) ve soğanlı bitkiler dikilir.
Kasım ayı boyunca çim alanlarda yapılacak işler;dökülen yaprakların temizliği eğer böcek gibi zararlılar görülüyorsa onların ilaçlanarak uzaklaştırılmasıdır.
Meyve ağaçları ve diğer bitkiler yanmış, elenmiş ve fumige edilmiş organik gübre veya inorganik gübre takviyesi ile kış aylarının etkilerinden korunabilir.
Kasım ayının ikinci yarısından itibaren, bahçe içerisinde yeri değiştirilmek istenen bitkiler,söküm tekniğine uygun bir şekilde sökülerek istenilen yere dikilebilir.