Nuri YÜKSEL
Yeşil Alan ve Tesisler Yapım Müdürü
nuri.yuksel@ibb.gov.tr
05.02.2013

ÇİM ALAN TESİSİNDE TOPRAK HAZIRLIĞI

Çim alan tesisinde çim örtüsünün alanı kaplaması estetik amaçlar kadar, ortaya çıkacak tozu, çamuru ve erozyonu önlemek açısından önemlidir. Çim alanların görsel ve fonksiyonel işlevi iyi bir toprak hazırlığı ile başlar. Doğru yapılmayan toprak hazırlığında işler aksar, bakım masrafları artar. Çim alanların tesisinde toprak hazırlığı için bir dizi altyapı çalışmasının yapılması zorunludur. Bu çalışmalar içerisinde ilk sırayı tesviye işlemi alır. Tesviye işlevsel olduğu kadar estetik açısından da yapılması gereklidir.

-Kaba Tesviye

Çim alan tesisinde alanın büyüklüğü ne kadar olursa olsun mutlaka yapılması gerekir. Alanda temiz bir yüzey oluşturabilmek amacıyla yabancı maddeler (moloz, taş, bitki artıkları vs.) uzaklaştırılır. Kazı ve dolgu yapılarak tepeler tıraşlanır, çukurlar doldurulur. Alanın toprak kalitesi düşükse en az 10-15 cm kısım dışarıya nakledilerek yerine kaliteli toprak konulmalıdır. Toprak yapısı çim tesisi için en önemli faktörlerden birisidir. İyi bir çim yetiştirebilmek için, köklerin rahatça gelişebileceği, drenajı yüksek, hafif kumlu tınlı topraklar uygundur. Türkiye genelindeki topraklar çoğunlukla killidir. Killi topraklarda çim kökleri yeterince gelişemediğinden dolayı, çim dokusunda bozulmalar ve kelleşmeler meydana gelir. Toprak yapışkan bir yapıya sahip olduğundan dolayı özellikle kurak dönemlerde betonlaşır ve çatlaklar oluşur. Killi topraklar bir miktar avucunuza alıp sıktığınızda topaklaşma meydana geliyorsa killidir. Toprak, killi bir yapıya sahipse ya değiştirilmeli ya da iyileştirilmelidir. Kumlu, geçirgen ve hafif yapılı ortam hazırlanmalıdır. Ağır killi topraklara dere mili ve organik gübre karıştırılır. Çok kumlu topraklarda organik gübre ile karıştırılarak su ve besin maddesi tutma kabiliyeti yükseltilebilir.



Basit bir şekilde elle toprak analizi bize önemli bilgiler verebilir. Toprak nemli iken, tınlı topraklar sıkılıp bırakıldığında dağılır. Kumlu ve killi topraklar sıkılıp bırakıldığında dağılmaz. Killi topraklar ufak tanelidir, kötü drenaj sağlar, bitki kökü gelişemez ve hava alamaz. Kumlu topraklar iri tanelidir, su tutmaz ve bitki susuz kalır. Tınlı topraklar iri ve ufak tanelidir, iyi drenaj sağlar, suyun fazlasını tabana bırakır.

Tesviyeden amaç yüzey drenajının sağlanması, sulamayı ve alandaki çalışmaları kolaylaştırmaktır. Arazideki tesviye çalışmasından sonra, yapılan sulama sonucunda varsa yürüme yolları veya donatılar su altında kalmamalı, çim alanlarda göllenme olmamalıdır. Yüzey drenajının sağlanabilmesi için araziye yeterli eğim verilmelidir. Tesviye alanın büyüklüğüne göre el ile yapılabildiği gibi, büyük alanlarda makinelerle de yapılabilir. Kaba tesviye sırasında alandaki mevcut formlar korunabileceği gibi yeni formlar oluşturulabilir.

Çim alanlarda en büyük problemlerden biri de yabancı ot kontrolüdür. İlk mücadele alan hazırlığında başlar. Eğer hayvan gübresi kullanılması düşünülüyorsa mutlaka yanmış olarak kullanılmalı, canlı yabani ot tohumu barındırmadığından emin olunmalıdır. Toprak ekime hazırlanmadan önce, özellikle çok yıllık ayrık, kanyaşı gibi yabani otlarla mücadele edilmelidir. Yabani ot kontrolü çeşitli yöntemlerle yapılabilir. Küçük alanlarda çeşitli aletlerle sökülerek elle mücadele yapılabilir. Büyük alanlarda total herbisit diye tanımlanan kimyasalların kullanılması daha ekonomik ve kolaydır. Gerek elle sökülen, gerekse kimyasallarla kurutulan bitki artıkları,kökleri temizlenerek alandan uzaklaştırılır.

Çim alanlarının toprak iyileştirilmesinde çeşitli maddeler kullanılabilir. Bunlar kompost, torf, perlit, tarım kireci, organik gübre, yaprak çürüntüsü ve hayvan gübresi gibi maddeler olabilir. Özellikle hayvan gübresi organik maddece çok zengindir. Dekara 5-6 ton kullanılabilir. Hayvan gübresi ne kadar iyi olursa olsun mutlaka yabani ot tohumlarından ve hastalık etmenlerinden arındırılmalıdır.

Toprak hazırlığı sırasında bir miktar kimyasal gübrenin kullanılması da iyi sonuçlar vermektedir. Bu amaçla dekara 20-25 kg, içerisinde azot ve fosfat ihtiva eden taban gübreleri kullanılabilir. Bunlar piyasada kolayca bulunabilecek 15-15-15, 20-20, 18-46 gibi kimyasal gübrelerdir. Toprak yüzeyine homojen olarak serpilir, toprağın 20-25 cm derinliğinde bellenmesi sırasında karıştırılır.

Alan hazırlığı sırasında önemli faktörlerden biriside drenaj meselesidir. Drenaj kısaca bitki kök bölgesindeki fazla suyun alandan uzaklaştırılmasıdır. Göllenen ve aşırı su tutan alanlarda bitkilerin kökleri daha yüzeysel gelişir, bitki gelişimi yavaşlar ve bitkilerde boğulmalar meydana gelir. Bunun için ya yüzey drenajı ya da kapalı drenaj yapılmalıdır. Yüzey drenajın yapımı kapalı drenaja göre daha basit ve masrafsızdır. Çim alanın hazırlığı sırasında alana eğim verilerek yüzey suları yönlendirilir. Yönlendirilen sular kanallarda toplanarak araziden uzaklaştırılır. Bunun için araziye %2 civarında bir eğim vermek yeterlidir. Arazinin büyüklüğü, toprak yapısına göre bazen yüzey drenajı yeterli olmayabilir. Bu gibi durumlarda toprak altına kapalı drenaj yapılması gerekebilir. Bunun için 30-50 cm genişliğinde 50-80 cm derinliğinde çukurlar açılır. Bu çukurlar çakıl gibi süzek malzemeyle doldurularak basit drenaj sağlanabilir. Ayrıca özel olarak imal edilmiş drenaj boruları çukurlara döşenerek etrafı çakıl ve kum ile doldurulup kapalı drenaj sistemi oluşturulabilir. Bunun için mutlaka drenaj projesi hazırlanarak uygulanması daha doğru bir yaklaşımdır.

Bu aşamada dikkat edilecek konulardan biriside, çim alanın yeterli ışığı almasıdır. Her ne kadar gölgeye dayanıklı çeşitler seçilse bile birkaç yıl içerisinde çim alan bozulmaktadır. Bu amaçla arazide bulunan gereksiz ağaç ve çalılar uzaklaştırılmalı, kalan ağaçlarda gerekiyorsa budama yapılmalıdır. Tam gölge olan ağaç gruplarının altı, bina aralarında çim tesisi tercih edilmemelidir.

Çim alan tesisinde gerek üst katmanın işlenmesi sonrasında, gerekse dışarıdan toprak getirilerek doldurulması sonucunda bir süre sonra toprağın sıkışarak birkaç santim oturacağı düşünülmelidir

Yollarla ve donatılarla seviyesi buna göre ayarlanmalıdır. Gerekirse sulanmalı birkaç gün bekleyerek silindirle sıkıştırılmalıdır. Alana ağaç veya çalı dikimi düşünülüyorsa bu aşamada dikilmelidir. Herhangi bir donatı konacaksa montajı yapılmalıdır. Tohum ekiminden veya hazır çim montajından sonra yapılacak bir çalışma, tesviyeyi bozmakta, daha çok işçilik ve masraf gerektirmektedir.



- İnce Tesviye
İnce tesviye toprak hazırlığının son aşamasıdır. Tohum ekme veya hazır çim montajından öncesinde düzgün bir yüzey elde edilir.
Çalışmalar el aletleri ile yapılır. Bu işlemden önce tüm altyapı çalışmalarının bitirilmesi gerekmektedir.

Yazarın Son Yazıları

BELEDİYE BAŞKANIMIZ
DAİRE BAŞKANIMIZ
MÜDÜRÜMÜZ
YAZARLARIMIZ
   
BU AY YAPILACAKLAR
Bu ay dikim ayı olduğu kadar budama ayıdır da. Sonbahar budaması özellikle çiçeklerini baharda meydana getirdikleri sürgünler üzerinde veren ağaççık ve süs çalıları için önemlidir.
Kış mevsimi boyunca çiçek açan mevsimlik çiçekler ( hercai menekşeler,çuhalar, vs.) ve soğanlı bitkiler dikilir.
Kasım ayının ikinci yarısından itibaren, bahçe içerisinde yeri değiştirilmek istenen bitkiler,söküm tekniğine uygun bir şekilde sökülerek istenilen yere dikilebilir.
Meyve ağaçları ve diğer bitkiler yanmış, elenmiş ve fumige edilmiş organik gübre veya inorganik gübre takviyesi ile kış aylarının etkilerinden korunabilir.
Kasım ayı boyunca çim alanlarda yapılacak işler;dökülen yaprakların temizliği eğer böcek gibi zararlılar görülüyorsa onların ilaçlanarak uzaklaştırılmasıdır.