Lütfi ÇERİBAŞ
Budama ve Restorasyon Şefi
lutfi.ceribas@ibb.gov.tr
08.02.2013

ŞİMDİ GÜL BUDAMA ZAMANI

Güller, çoğu güzel çiçek açan türler gibi çiçek oluşturan yan dallanma karakterine sahip bitkilerdir.
Güllerin birçok türü bulunmaktadır. Genel olarak güller çiçek ve gövde şekillerine göre sınıflandırılırlar. Bunlar;

  • Çalı formunda; Büyük çiçekli güller, demetler halinde açan küçük çiçekli güller
  • Çiçekleri bakımından; Yalınkat güller, yarım katmerli güller, katmerli güller
  • Boylarına göre; Minyatür güller, yüksek gövdeli(tijli) güller, sarmaşık güller, sürünücü güller
  • Sanlıcı formda; büyük çiçekli güller, demetler halinde açan küçük çiçekli sanlıcı güller, pendul ya da sarkık formlu güller
  • Katmer çiçekleri bakımından; çiçekleri küçük katmerli, çiçekleri normal katmerli gibi çeşitli tipleri bulunmaktadır.

Güllerde Budama Tekniği;
Güller her yıl ne kadar iyi bakılırsa bakılsın, zamanla kartlaştığı, dalların kısalıp gelişmediği, kurumuş bir görünüm aldığı görülür. Dikimden sonra birinci yıldan itibaren budanmaya gereksinim duyarlar. Bu durumda, güllerin keskin aletle aşı noktasının üstünden kesilmesi hem gençleştirmeye hem de verimli ve kaliteli çiçek elde edilmesine yardımcı olur. Eğer budama yapılmaz ise bitki boyu yükselir, çalı şeklini kaybeder, önce çiçek sayısı artar daha sonra hızla azalır, kalitesiz küçük çiçekler oluşur.

Güllerde budama zamanı; kış sonu veya ilkbahar başıdır.
Yılda bir defa açan güllerin budanması çiçekleri geçtikten sonra yapılmalıdır.
Yediveren gülleri, her zaman çiçek açtıktan sonra verimsiz, cılız, güdük kalmış dalları kesilerek uzaklaştırılır. Bazı durumlarda güllerinin derli toplu olması, rastgele sağa sola uzamamaları için de yapılabilirler.

                             
      Erken İlkbahar  budaması                                Sonbahar -kışa hazırlık budaması

 

Dipten Budama (Sert Budama )
Dallar topraktan itibaren en fazla 25 – 30 cm (2-4 göz üzerinden) bırakılacak şekilde budanır. Bu tip budama genç sürgünlerin kuvvetli ve dayanıklı olmasını, çiçek dallarının da daha uzun ve kuvvetli olmasını sağlar. Zayıf, güçsüz, verimli olmayan güllerin çoğu bu şekilde budanır.

budama

Bodur güller ve kökten verdiği sürgünlerinin ucunda çiçek açan yediveren gül türleri için her yıl tekrarlanması uygundur. Yaşlı bir dalın ucunda bir en fazla iki adet tek yıllık sürgün 2-4 göz üzerinden budanarak bırakılmalıdır. Bırakılan dal ve sürgünlerin yönleri gözler geliştiğinde birbiriyle karşılaşmayacak doğrultuda olmasına özen gösterilmelidir. Ancak, yılda bir defa çiçek açan güller için pek uygun bir budama değildir. Mecbur kalmadıkça yapmayın. Ayrıca bazı gül çeşitleri için bu tür budama her yıl tekrarlanmamalıdır. Sert budama sonucu, az sayıda, ancak gösterişli çiçekler oluşur.

Orta Boy Budama
Bitki üzerinde beş ile on adet sürgün bırakılır, bitkinin yerden yüksekliği 50-60 (cm) santimetredir. Orta şiddette budama birçok bahçe gülü için uygun olan bir yöntemdir, sert budamaya göre daha çok sayıda ancak daha küçük çiçekler meydana gelir.

Tırmanıcı yani sarmaşık gülleri için, yılda bir çiçeklenen türler için tavsiye edilir. Yılda bir çiçeklenen gülleri çiçek açtıktan sonra budamanız gerekir. Çünkü sonbahara kadar gelişen dalları sonraki baharda çiçek açacaktır. Eğer bunları keserseniz baharda gülünüz yeterince çiçek açmayacaktır. Ya da tamamen çiçeksiz bir yıl geçirecektir.

Dal kısaltma budaması 

Karışık Budama
Kökten fazlaca dallanmış güller için yapılır: Bazı dallar dipten, bazı dalları daha uzun bırakılarak budanır. Kuvvetini yitirmiş, verim alınamayacak dallar dipten budanırlar.
Gül fidanlarında ki dalların kuvvet, kalınlık, uzunluk, yaş, verim gibi faktörler göz-önünde bulundurulmak suretiyle yerini göre uzun, yerine göre kısa budanmasıdır. Cinsleri ne olursa olsun pratikte gülleri şu şekilde budanmalıdır.

  • 1. yıl   2    göz üzerinden
  • 2. yıl 3-4 göz üzerinden
  • 3. yıl 5-6 göz üzerinden
  • 4. yıl 2-3 göz üzerinden

Bu şekilde yapılan budamayla güllerin hem şekillerini korumuş olur, hem de ömürlerini uzatmış oluruz. Budanan fidanlar derhal sulanmalı, sulamayla birlikte sulandırılmış gübre verilmelidir. Budamanın sabah veya akşamüzeri serinliğinde sonbahar-ilkbahar arasında yapılması uygundur.

 

Yaz Budaması
Bahçe güllerinde açmış, geçmiş, solmuş çiçekler bitki üzerinde bırakılmamalıdır. Bu şekilde uygulama, yeni çiçeklerin oluşumunu engellediği gibi bitkinin kuvvetinin de azalmasına neden olur. Bu nedenle açmış, solmaya başlayan çiçek, çiçek sapı alt kısmında iki adet beş parçalı yaprak bırakılarak kesilmelidir.

Bu işlemde temel olarak yıl içinde yapılan bir budamadır. Bazen gül dalları körleşir açmaz. Bunlar birkaç gözaltından kesilirse yeni tomurcuk verir.

Kesim Tekniği
Kesimler gözün 5- 6mm üzerinden 30-45º derecelik açı ile düzgün bir şekilde yapılmalıdır. Kesim gözün ters yönünde olmalı, göz üzerinde 5-6 (mm) milimetreden büyük dal parçası (tırnak)bırakılmamalıdır.
Kesim yapılacak yerdeki gözün yönüne de dikkat edilmelidir. Göz çalının orta kısmına doğru bakmamalı, dışarıya doğru yönelik olmalıdır. Genelde sürgünün en üstündeki göz uyanarak yeni sürgünü oluşturacağı için gözün yönü önemlidir.

Yüksek Kesim                          Çok eğik Kesim                          Doğru Kesim


Kesim sırasında makasın kesim yapan ince kısmı aşağıda, bir başka deyişle bitki tarafında olacak şekilde tutulmalıdır. Aksi tutuş durumunda kesim düzgün olmaz, yüzey zedelenir, parça (tırnak) kalır. Bu durumda bir kez daha kesim yapılarak yüzey düzeltilmelidir.

                                 
Solmuş çiçeğin kesimi                                              Yeni ve güçlü sürgün

 

Bir sonraki yazımın konusu  ´Ağaçlarda Budama´  olacaktır...

Yazarın Son Yazıları

BELEDİYE BAŞKANIMIZ
DAİRE BAŞKANIMIZ
MÜDÜRÜMÜZ
YAZARLARIMIZ
   
BU AY YAPILACAKLAR
Çim alanların sonbahar bakımı,bu ay da başlanabilir.
Hastalık veya başka nedenlerle bozulan yerlerin ekme,yama,rulo yoluyla tamamlanması yapılabilir.
Sonbahar yağmurları ile toprak işleme tavına gelir, ekim dikim yapılmasa bile toprağın kışı işlenmiş olarak geçirmesi yararlı olur.
Sonbahar gübrelemesi son haftadan itibaren verilmeye başlanır.
Sonbahar hatta ilkbaharda dikilecek fidanların yerlerinin hazırlanması faydalı olur.
Yaz boyunca uzun kesilen çimler bu aydan itibaren kısa tutularak biçilmelidir.
Çok önemli işlemlerden biride saksıların temizlenmesidir; bitki çıkartılıp, toprak boşaltılır içine yeni toprak konulmadan önce saksı iyice yıkanır ve mikroptan arındırılır.